(ជ១) មេរៀនទី៩៖ (មេរៀនសង្ខេប) ការបាត់បង់តុល្យភាពក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី1

ខ្លឹមសារទី១៖ ស្ថានភាពទូទៅនៃវិបត្តិ

១. តើមហាសង្គ្រាមលោកលើកទី១បានធ្វើឱ្យសង្គមបាត់តុល្យភាពខាងអ្វីខ្លះ?
ចំ. មហាសង្គ្រាមលោកលើកទី១ បានធ្វើឱ្យសង្គមបាត់តុល្យភាពខាង៖
- វប្បធម៌
- សេដ្ឋកិច្ច
- សង្គម
- នយោបាយលើផ្ទៃអន្តរជាតិ។

២. សង្គ្រាមបានធ្វើឱ្យមនុស្ស .................................... និងបំផ្លាញ ........................................។
ចំ. សង្គ្រាមបានធ្វើឱ្យមនុស្សស្លាប់អស់ ១០លាននាក់ របួស២០លាននាក់ និងបំផ្លាញ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអស់សន្ធឹកសន្ធាប់។

ខ្លឹមសារទី២៖ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗនៃសង្គ្រាម

១. តើវិនាសកម្មសង្រ្គាម បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រទេសណាខ្លះ?
ចំ. វិនាសកម្មសង្រ្គាម បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រទេសមហាអំណាចធំៗ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប បារាំង អង់គ្លេសអាល្លឺម៉ង់ …។

២.នៅពេលដែលប្រទេសអឺរ៉ុបជួបប្រទះនូវវិបត្តិ ប្រទេសណាខ្លះដែលបានផលចំណេញពីសង្រ្គាម?
ចំ. នៅពេលដែលប្រទេសអឺរ៉ុបជួបប្រទះនូវវិបត្តិ ប្រទេសដែលបានផលចំណេញពីសង្រ្គាមមាន ជប៉ុនសហរដ្ឋអាមេរិច កាណាដា និងប្រេស៊ីល។

៣. ការបាត់តុល្យភាព..........មានរូបភាពពិស្តារជាងវិស័យណាទាំងអស់។
ចំ. ការបាត់តុល្យភាព សេដ្ឋកិច្ច មានរូបភាពពិស្តារជាងវិស័យណាទាំងអស់។

៤. តើប្រទេសណានៅទ្វីបអឺរ៉ុប ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ដែលទទួលអន្តរាយសេដ្ឋកិច្ចច្រើនជាងគេ?
ចំ. ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុបនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ដែលទទួលអន្តរាយសេដ្ឋកិច្ចច្រើនជាងគេគឺ ប្រទេសបារាំង និងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។

៥. ចូរបង្ហាញពីការបាត់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅទ្វីបអឺរ៉ុបនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១។
ចំ. ការបាត់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចទ្វីបអឺរ៉ុបនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មាន៖
- រោងចក្រធំៗនិងឧស្សាហកម្មជាច្រើនបានប្រែក្លាយទៅជាផេះ
- ការចាយលុយយ៉ាងច្រើននៅក្នុងចម្បាំង
- ទ្វីបអឺរ៉ុបជំពាក់បំណុលគេ
- បាត់បង់ទីផ្សារនិងឧស្សាហកម្មជាមូលដ្ឋាន
- បាត់បង់ឧត្តមភាព និងតួនាទីជាមហាអំណាច
- ធនធានយ៉ាងច្រើនសម្បើមបានចាកចេញពីទ្វីបអឺរ៉ុប...។

៦. តើប្រទេសក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបណាខ្លះដែលឆ្លៀតឱកាសយកចំណេញពីសង្គ្រាមលោកលើកទី១?
ចំ. ប្រទេសក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបដែលឆ្លៀតឱកាសយកចំណេញពីសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មាន៖
- ប្រទេសជប៉ុន
- ប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិក
- ប្រទេសកាណាដា
- ប្រទេសអូស្រ្តាលី
- ប្រទេសប្រេស៊ីលជាដើម...។

៧. តើប្រទេសដែលងើបផុតពីសង្រ្គាមត្រូវធ្វើអ្វីខ្លះ ចំពោះប្រទេសរបស់ខ្លួន ?
ចំ. ប្រទេសដែលងើបផុតពីសង្រ្គាមត្រូវស្តារសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសរបស់ខ្លួនដូចជា៖
- ផ្តល់ការងារដល់កម្មករ
- ស្តារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ
- រៀបចំហិរញ្ញវត្ថុឱ្យមានរបៀបរៀបរយឡើងវិញ
- រដ្ឋនីមួយៗបិទផ្សារក្នុងស្រុករបស់ខ្លួនពុំឱ្យនាំទំនិញពីខាងក្រៅចូលមកប្រកួតប្រជែងឡើយ។

៨. តើវិបត្តិផលិតផលលើសកើតចេញពីប្រទេសណា?ក្នុងឆ្នាំណា?បណ្តាលឱ្យមានផលវិបាកអ្វីខ្លះ?
ចំ. វិបត្តិផលិតផលលើសកើតចេញពីសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ១៩២៩ ដែលបណ្តាលឱ្យមានផលវិបាកដូចជា៖
- កាត់បន្ថយតម្រូវការសម្ភារៈ
- កាត់បន្ថយបរិមាណទំនិញ
- បង្កើនចំនួនអ្នកឥតការងារធ្វើ
- ពុំមានប្រាក់គ្រាប់គ្រាន់សម្រាប់តម្រូវការទំនិញ...។

ខ្លឹមសារទី៣៖  ផលវិបាកនៃសង្គ្រាម

១. តើបាតុភាពដ៏ជាក់ស្តែងនៃការបាត់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចបណ្តាលមកពីអ្វី?
ចំ. បាតុភាពដ៏ជាក់ស្តែងនៃការបាត់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចគឺ ស្ថិតនៅលើវិបត្តិរូបិយវត្ថុ ដែលគ្រប់ប្រទេសបានពើបប្រទះជាញឹកញាប់។

២. ហេតុអ្វីបានជាកើតមានវិបត្តិរូបិយវត្ថុ ?
ចំ. បានជាកើតមានវិបត្តិរូបិយវត្ថុ គឺកើតឡើងដោយសារការបាត់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋនីមួយៗ បានបោះពុម្ពក្រដាសប្រាក់បន្ថែមមានចំនួនច្រើនលើសលុប ជាហេតុនាំឱ្យរូបិយវត្ថុទាំងនោះបាត់បង់តម្លៃ បណ្តាលឱ្យអ្នកទីទ័លក្រមានជីវភាពរឹតតែពិបាកឡើងៗ ។

ខ្លឹមសារទី៤៖  ដំណោះស្រាយក្រោយសង្គ្រាម

១. តើរដ្ឋមានវិធានការដូចម្តេចខ្លះដើម្បីស្រោចស្រង់សេដ្ឋកិច្ចដែលធ្លាក់ចុះក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១?
ចំ. ដើម្បីស្រោចស្រង់សេដ្ឋកិច្ចដែលធ្លាក់ចុះក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១ រដ្ឋមានវិធានការដូចជា៖
- ធ្វើអន្តរាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចដូចជាត្រូវត្រួតពិនិត្យមន្ទីរប្តូរប្រាក់ បញ្ចុះតម្លៃបា្រក់ កំណត់ទំនិញ ដែលត្រូវដឹកចេញ ឬនាំចូល។
- ហាមប្រាមមិនឱ្យដាំដំណាំខ្លះ បំផ្លាញចោលផលិតផលលើស និងជួយគាំទ្រសហគ្រាសណាដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ជាតិ។
- បានកំណត់ទំហំទឹកប្រាក់សំណងចំនួន ១៣២ពាន់លានម៉ាក នៅឆ្នាំ១៩២១ ដែលអាល្លឺម៉ង់ត្រូវសង។

២. តើផែនការសេដ្ឋកិច្ចដែលល្បីល្បាញជាងគេគឺផែនការអ្វី?បង្កើតឡើងដោយប្រទេសណាមុនគេ?
ចំ. ផែនការសេដ្ឋកិច្ចដែលល្បីល្បាញជាងគេគឺផែនការប្រាំឆ្នាំ ដែលបង្កើតឡើងដំបូងដោយប្រទេសសហភាពសូវៀត។

៣. តើពួកអាណានិគមអឺរ៉ុបបានបាត់បង់ទីផ្សារនៅអាស៊ីនិងអាហ្វ្រិកបណ្តើរៗព្រោះអ្វី?
ចំ. ពួកអាណានិគមអឺរ៉ុបបានបាត់បង់ទីផ្សារនៅអាស៊ី និងអាហ្វ្រិកបណ្តើរៗព្រោះ ប្រទេសក្រោមអាណានិគមរើបំរះ។

៤. តើជប៉ុនបានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនតាមរយៈអ្វី ?
ចំ. ជប៉ុនបានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនតាមរយៈ៖
- ការលក់អាវុធទៅឱ្យដៃគូរនៅអឺរ៉ុប
- បានខិតខំបង្កើនផលិតផលឧស្សាហកម្មគ្រប់មុខដើម្បីប្រកួតប្រជែងជាមួយទ្វីបអឺរ៉ុប
- ជប៉ុនបានដណ្តើមទីផ្សារអឺរ៉ុបទាំងស្រុង
- ការរីកចម្រើនខាងនាវាចរជំរុញ ជប៉ុនពង្រីកផ្សារតំបន់ ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងកើត អាស៊ីអាគ្នេយ៍ប្រទេសចិន។
- ជប៉ុនក្លាយជាប្រទេសមានប្រាក់ចងការឱ្យ អង់គ្លេស និងបារាំង។

៥. តើសហរដ្ឋអាមេរិកបានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនតាម  រយៈអ្វី ?
ចំ. សហរដ្ឋអាមេរិកបានពង្រីកឥទ្ធិពលតាមរយៈ៖
- សហរដ្ឋអាមេរិក បានជំរុញឧស្សាហកម្មគ្រប់ផ្នែកដោយប្រើកម្លាំងតាមជំនាញ
- បង្កើនចំនួននាវាពាណិជ្ជកម្ម ជំនួសប្រទេសអង់គ្លេស
- រយៈពេលតែ២ឆ្នាំសហរដ្ឋអាមេរិកឡើងជាមហាអំណាចជើងទឹកចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ ។
- បានប្រកួតប្រជែងជាមួយអង់គ្លេសក្នុងការបង្កើតឃ្លាំងស្តុកទំនិញគ្រប់មុខ ។
- ក្រុងញូយ៉កជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុជំនួសក្រុងឡុង​ដ៍ ។
- ប្រាក់ដុលា្លក្លាយជារូបិយបណ្ណ័អន្តរជាតិជំនួសបា្រក់លីវអង់គ្លេស ។

ខ្លឹមសារទី៥៖  ដំណោះស្រាយក្រោយសង្គ្រាម

១. តើសង្រ្គាមធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរអ្វីខ្លះ ?
ចំ. សង្រ្គាមធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរគឺសាបសូន្យរបបរាជានិយមជាច្រើននៅទ្វីបអឺរ៉ុប ជំនួសមកវិញរបបសាធារណៈរដ្ឋត្រូវបានស្ថាបនាឡើងក្នុងប្រទេសជាច្រើននៅទ្វីបអឺរ៉ុប ។

២. តើរបបរាជានិយមដែលរលាយសាបសូន្យនៅអឺរ៉ុបមានឈ្មោះអ្វីខ្លះ?
ចំ. របបរាជានិយមដែលរលាយសាបសូន្យនៅអឺរ៉ុបមានឈ្មោះដូចជា៖
- រាជវង្សហាប់ស្បូក
- រាជវង្សហូហេនសូលែន
- រាជវង្សរ៉ូម៉ាណូវ។

៣. តើរដ្ឋដែលប្តូរមកកាន់របបផ្តាច់ការនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មានអ្វីខ្លះ?
ចំ. រដ្ឋដែលប្តូរមកកាន់របបផ្តាច់ការនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មាន៖
- ប្រទេសអ៊ីតាលី
- ប្រទេសអល្លឺម៉ង់
- ប្រទេសអេស្ប៉ាញ
- ប្រទេសព័រទុយហ្កាល់
- ប្រទេសរុស្ស៊ី។

៤. តើពួកប្រកាន់របបផ្តាច់ការគេបានបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពអ្វីខ្លះ?
ចំ. ពួកប្រកាន់របបផ្តាច់ការគេបានបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពដូចជា៖
- សេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន
- សេរីភាពខាងជំនឿ
- សេរីភាពខាងបោះឆ្នោត
- សេរីភាពខាងបញ្ចេញមតិយោបល់...។

៥. ហេតុអ្វីបានជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីមិនបានទទួលជោគជ័យនៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១?
ចំ. បានជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីមិនបានទទួលជោគជ័យនៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១ ដោយសារ៖
- គ្មានមូលដ្ឋានរឹងមាំនៅឡើយ
- អ្នកមិនចេះអក្សរភាគច្រើនលង់ក្នុងនយោបាយប្រជាភិថុតិ
- ប្រឈមមុខនឹងរបបនយោបាយពីរគឺ កុម្មុយនីស្ត និងរបបផ្តាច់ការ ។

៦. តើនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១មនុស្សបានធ្លាក់ខ្លួនដូចម្តេចខ្លះ?
ចំ. នៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មនុស្សបានធ្លាក់ខ្លួនដូចជា៖
- ធ្លាក់ខ្លួនចុះក្នុងស្ថានភាពក្រីក្រលំបាកតោកយ៉ាករងទុក្ខវេទនាដោយសាសង្គ្រាម
- គ្មានការងារធ្វើ(កម្មករជាង៣០លាននាក់គ្មានការងារធ្វើ)
- ទំនិញឡើងថ្លៃឆាប់រហ័សពេក
- អ្នកខ្លះក្លាយជាមានទ្រព្យសម្បត្តិជាមហាសេដ្ឋី។

៧. តើប្រជាជនដែលធ្លាក់ខ្លួនក្រតោកយ៉ាក់គឺពួកណា?
ចំ. ប្រជាជនដែលធ្លាក់ខ្លួនក្រតោកយ៉ាក់គឺពួក៖
- ពួកភ្នាក់ងាររាជការ
- កវីនិពន្ធ
- សិល្បៈករ
- ម្ចាស់ដីធ្លីតូចតាច។

៨. តើប្រជាជនដែលក្លាយជាមហាសេដ្ឋីគឺពួកណា?
ចំ. ប្រជាជនដែលក្លាយជាមហាសេដ្ឋីគឺពួកថៅកែដែកឧស្សាហករ និងពាណិជ្ជករ។

៩. តើការបាត់តុល្យភាពខាងសង្គមធ្វើឱ្យស្រ្តីនៅអាស៊ីមានលក្ខណៈដូចម្តេច ?
ចំ. ការបាត់តុល្យភាពខាងសង្គមធ្វើឱ្យស្រ្តីនៅអាស៊ីមានលក្ខណៈដូចជា៖
- ធ្វើឱ្យស្រ្តីនៅទ្វីអាស៊ីលែងរស់នៅតែក្នុងរង្វង់ផ្ទះទៀតហើយ ។
- ស្រី្តៗបានរំដោះខ្លួនចេញពីស្ថានភាពដែលទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីបានចងជាប់ជាច្រើន ស.វ មក។
- ការរំដោះខ្លួននៃស្រ្តីភេទជាលក្ខណៈពិសេសនៃសម័យបច្ចុប្បន្នយើងនេះ។