(ជ៣) មេរៀនទី៦៖ (មេរៀនសង្ខេប) ប្រទេសនូវែលសេឡង់

ខ្លឹមសារទី១  ញូសេឡែនមុននិងក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១

១. តើប្រទេសញូសេឡែនស្ថិតនៅឯណា? 
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនស្ថិតនៅក្នុងចំណោមប្រជុំកោះប៉ាស៊ីភិច ដែលពីមុនហៅថា ទ្វីបអូសេអានី ឥឡូវហៅថា អាស៊ីប៉ាស៊ីភិច។

២. តើប្រទេសញូសេឡែនមានកោះធំៗចំនួនប៉ុន្មាន?អ្វីខ្លះ? 
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនមានកោះធំៗចំនួន២ គឺ៖
- កោះខាងជើង
- កោះខាងត្បូង ដែលចែកខណ្ឌគ្នាដោយចក្រ សមុទ្រឃុក។

៣. តើប្រទេសញូសេឡែនមានទីក្រុងធំៗចំនួនប៉ុន្មាន?អ្វីខ្លះ?
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនមានទីក្រុងធំៗចំនួន៥គឺ៖
- វ៉ែលលីងតោន ដែលជារាជធានី
- ទីក្រុង អកឡិន
- ទីក្រុង គ្រិស្តឆឺច
- ទីក្រុង ឌូនឌីន
- ទីក្រុង ម៉ានូកូវ។

៤. តើប្រជាជនដើមនៃប្រទេសញូសេឡែនគឺជាពួកណា?
ចំ. ប្រជាជនដើមនៃប្រទេសញូសេឡែនគឺពួកម៉ូរី។

៥. តើជនជាតិដើមម៉ូរី បានមកដល់ប្រទេសនេះដោយរបៀបណា? តើមកដល់ដំបូងនៅឆ្នាំណា? តើមកដល់ចុងក្រោយនៅឆ្នាំណា?
ចំ. ជនជាតិដើមគឺពួកម៉ូរីបានមកដល់ប្រទេសនេះតាមទូកពីកោះមួយចំនួននៅអាស៊ីដូចជា កោះប៉ាពូគីនេ ដែលមកដល់ញូសេឡែនដំបូងនៅឆ្នាំ៧៥០ នៃគ.ស ហើយមកដល់ចុងក្រោយគឺ រវាងឆ្នាំ ១៣០០ នៃគ.ស ។

៦. តើពួកសែ្បកសជនជាតិអ្វីបានមកដល់ញូសេឡែនមុនគេ? 
ចំ. ពួកស្បែកស បានមកដល់ញូសេឡែនមុនគេគឺ ពួកហូឡង់។

៧. តើពួកហូឡង់មកដល់ញូសេឡែននៅឆ្នាំណា?
ចំ. ពួកហូឡង់មកដល់ញូសេឡែននៅឆ្នាំ ១៦៤២។

៨. តើពួកហូឡង់មកញូសេឡែនក្នុងគោលបំណងអ្វី?សម្រេចឬទេ? 
ចំ. ពួកហូឡង់មកញូសេឡែនក្នុងគោលបំណងដាក់និគមជនហូឡង់មួយក្រុមនៅទីនោះ តែមិនបានសម្រេចព្រោះមានការធ្វើសង្រ្គាមជាមួយពួកម៉ូរីដែលជាម្ចាស់ស្រុក។

៩. តើពួកហូឡង់បានដាក់ឈ្មោះទឹកដីនោះថាដូចម្តេច? ហេតុអ្វី? 
ចំ. ពួកហូឡង់បានដាក់ឈ្មោះទឹកដីនោះថា ញូសេឡែន យកតាមឈ្មោះខេត្តហូឡង់មួយ។

១០. តើនាវិកអង់គ្លេសឈ្មោះអ្វី? 
ចំ. នាវិកអង់គ្លេសឈ្មោះ ជេម ឃុក ។

១១. តើឆ្នាំណាដែលលោក ជេម ឃុក បានឡើងច្រាំងកោះខាងជើង ?ហើយបានចងសម្ពន្ធ័ភាពជាមួយអ្នកណា? 
ចំ. ឆ្នាំ ១៧៦៩ ដែលលោក ជេម ឃុក បានឡើងច្រាំងកោះខាងជើងហើយបានចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយពួកជនជាតិដើមម៉ូរី។

១២. តើទឹកដីនេះទាក់ទាញពួកណាខ្លះមកតាំងទីលំនៅ?ដើម្បីអ្វី?ឆ្នាំណា? 
ចំ. ដោយសារភាពសម្បូរនៃទឹកដីនេះបានទាក់ទាញពួកនេសាទ អាមេរិក អូស្រ្តាលី និងពួកអឺរ៉ុបមកតាំងទីលំនៅ ដើម្បីនេសាទសត្វភេ និងត្រីបាឡែននៅឆ្នាំ១៧៩០។

១៣. តើប្រទេសណាដាក់ញូសេឡែនជាអាណានិគម?ថ្ងៃខែឆ្នាំណាឆ្នាំណា? ដោយសារអ្វី? 
ចំ. ប្រទេសអង់គ្លេសបានដាក់អាណានិគមលើប្រទេសញូសេឡែននៅថ្ងៃ០៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨៤០។ដោយសារសន្ធិសញ្ញាដែលថា អង់គ្លេសនឹងគោរពសិទ្ធិជនជាតិ ម៉ូរី ។

១៤. តើការទទួលស្គាល់សិទ្ធិពួកម៉ូរីជាពលរដ្ឋតាមសន្ធិសញ្ញាអ្វី?
  ចំ. ការទទួលស្គាល់សិទ្ធិពួកម៉ូរីជាពលរដ្ឋតាមសន្ធិសញ្ញាវេតិតជី ។

១៥. តើសន្ធិសញ្ញាវេតិតជីមានដូចម្ដេចខ្លះ?
ចំ. ខ្លឹមសារនៃសន្ធិសញ្ញវេតិតជីគឺ តម្រូវឱ្យពួកម៉ូរីទទួលស្គាល់អំណាចរបស់ក្សត្រី វ៉ិចតូរីយ៉ា ជាថ្នូរដែលពួកអង់គ្លេស ឬត្រូវទទួលស្គាល់សិទ្ធិពលរដ្ឋរបស់ពួក ម៉ូរី។

១៦. តើប្រទេសញូសេឡែនប្រកាន់យករបបនយោបាយអ្វី? 
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែន ប្រកាន់យករបបនយោបាយសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ។

១៧. តើប្រទេសញូសេឡែនស្ថិតក្រោមអាណានិគមប្រទេសណា?ឆ្នាំណា? 
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែន ស្ថិតក្រោមអាណានិគមប្រទេសអង់គ្លេសនៅឆ្នាំ១៨៥១។

១៨. តើញូសេឡែនបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅឆ្នាំណា?ហើយបានចែងពីអ្វីខ្លះ?
ចំ. រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៨៥២ ដែលបានចែងច្បាស់ពីអំណាចទាំងបីគឺ៖
- អំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ
- អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ
- អំណាចតុលាការ។

១៩. តើប្រទេសញូសេឡែនមានសភាប៉ុន្មាន?មានឈ្មោះអ្វី?មានសមាជិកប៉ុន្មាន? 
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនមានសភាមួយ គឺសភាតំណាងរាស្ត្រដែលមានសមាជិក ៨៧រូប។

២០. តើការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសភាបានព្រឹត្តទៅដូចម្តេច?
ចំ. ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសភាបានប្រព្រឹត្តទៅរៀងរាល់ ៣ឆ្នាំម្តង។

២១. តើអ្នកណាមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត?មានអាយុប៉ុន្មាន?
ចំ. អ្នកមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតគឺ ប្រជាជនទាំងពីរភេទដែលមានអាយុចាប់ពី ១៨ ឆ្នាំឡើង។

២២. តើនាយករដ្ឋមន្រ្តីតំណាងឱ្យអំណាចអ្វី? 
ចំ. នាយករដ្ឋមន្រ្តីតំណាងអំណាចនីតិប្បញ្ញតិ្ត។

២៣. តើប្រទេសញូសេឡែនមានគណបក្សប៉ុន្មាន?ឈ្មោះអ្វី? 
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនមានគណបក្ស២គឺ
- គណបក្សការងារនិយម
- គណបក្សជាតិនិយម។

២៤. តើប្រទេសញូសេឡែនទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំណា? 
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៣១។

ខ្លឹមសារទី២  ញូសេឡែនមុន និងក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២

១. តើក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ប្រទេសញូសេឡែនបានបញ្ចូនទ័ពប៉ុន្មាន?ដើម្បីអ្វី? 
ចំ. ក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ប្រទេសញូសេឡែនបានបញ្ចូនទ័ពចំនួន ១៤០ពាន់នាក់ ដើម្បីទៅជួយសម្ព័ន្ធមិត្តប្រឆាំងនឹង អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី និងជប៉ុន។

២. តើប្រទេសញូសេឡែនចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិនៅថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំណា? 
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិថ្ងៃទី ២៤ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៤៥។

៣. តើប្រទេសញូសេឡែនបានចុះសន្ធិសញ្ញាលើកិច្ចការពាររួមហៅថាអ្វី?ឆ្នាំណា?ជាមួយប្រទេសណាខ្លះ?
ចំ. នៅឆ្នាំ ១៩៥១ ប្រទេសញូសេឡែនបានចុះសន្ធិសញ្ញាលើកិច្ចការពាររួមហៅថា អែនស៊ុស ជាមួយប្រទេសអូស្រ្តាលី និងអាមេរិក។

៤. តើប្រទេសញូសេឡែនចុះសន្ធិសញ្ញាអែនស៊ុសដើម្បីអ្វី? 
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនចុះសន្ធិសញ្ញាអែនស៊ុស ដើម្បីការពារតំបន់ប៉ាស៊ីភិចខាងលិច។

៥. តើកងទ័ពញូសេឡែនបានបំពេញបេសកម្មក្នុងសង្រ្គាមកូរ៉េនៅឆ្នាំណា?
ចំ. កងទ័ពញូសេឡែនបានបំពេញបេសកម្មក្នុងសង្រ្គាមកូរ៉េនៅឆ្នាំ ១៩៥០។

៦. តើនៅឆ្នាំ ១៩៦០ សង្រ្គាមត្រជាក់បានឆេះរាលដាលដល់ណា? តើប្រទេសញូសេឡែនបានធ្វើអ្វី? 
ចំ. នៅឆ្នាំ ១៩៦០ សង្រ្គាមត្រជាក់បានឆេះរាលដាលដល់ប្រទេសវៀតណាម។ ប្រទេសញូសេឡែនបានបញ្ជូនទ័ពរបស់ខ្លួនទៅការពារប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តវៀតណាមខាងជើងដែលពង្រីកសង្គ្រាមចូលវៀតណាមខាងត្បូង។

៧. តើឆ្នាំណាដែលញូសេឡែនបង្កើតអត្តសញ្ញាណជាតិផ្នែកហរិញ្ញវត្ថុ?ប្តូរពីអ្វីមក? 
ចំ. ឆ្នាំ ១៩៦៧ ប្រទេសញូសេឡែនបានបង្កើតអត្តសញ្ញាណជាតិផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុមួយ ដោយឈប់ប្រើក្រដាសប្រាក់លីវស្ទែលីងដែលជារូបិយប័ណ្ណរបស់អង់គ្លេសមកប្រើ ប្រាក់ដុល្លារញូសេឡែន។

៨. តើនយោបាយញូសេឡែនមានគោលការណ៍អ្វីខ្លះ? 
ចំ. នយោបាយញូសេឡែនមានគោលការណ៍គឺ៖
- បញ្ចៀសភាពកង្វក់បរិស្ថាន
- ភាពក្រីក្រ ជម្លោះពូជសាសន៍
- កាត់បន្ថយកំណើនប្រជាជនទីក្រុង។

៩. តើនៅក្នុងប្រទេសញូសេឡែន គេប្រើភាសាអ្វីខ្លះ? 
ចំ. ក្នុងប្រទេសញូសេឡែន ប្រជាជនប្រើភាសាអង់គ្លេស ឯម៉ូរីប្រើភាសាប៉ូលីនេស៊ីយាង។

១០. តើជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនញូសេឡែនមានលក្ខណៈដូចម្តេច? 
ចំ. ប្រជាជនញូសេឡែនមាន៖
- កម្រិតជីវភាពខ្ពស់មានសេវាសុខភាពព្យាបាលដោយឥតគិតថ្លៃ ប្រាក់ចំណូលប្រជាជនម្នាក់ៗមានកម្រិតខ្ពស់ ។
- ៧០% នៃប្រជាជនមានរថយន្ត និងមានផ្ទះផ្ទាល់ខ្លួន
- គេច្រើនរស់នៅដីឡូត៍ដែលមានសួនច្បារ
- នៅទីក្រុងរស់នៅតាមអាគារខ្ពស់ៗ ដែលមានទូរទឹកកក ម៉ាស៊ីនបោកគក់ និងគ្រឿងអេឡិចត្រូនិច
- នៅតាមទីក្រុងមានភោជនីយដ្ឋាន រង្គសាល រោងកុន និងល្ខោន។

១១. តើញូសេឡែនជាប្រទេសចិញ្ចឹមអ្វីច្រើនជាងគេលើលោក?
ចំ. ញូសេឡែនជាប្រទេសចិញ្ចឹមសត្វចៀមច្រើនជាងគេលើលោក។

១២. តើប្រជាជនញូសេឡែនចូលចិត្តធ្វើអ្វីខ្លះ?
ចំ. ប្រជាជនញូសេឡែន ចូលចិត្តធ្វើដំណើរកំសាន្តទៅខាងក្រៅ ជាពិសេសចុងសប្ដាហ៍គ្រួសារនីមួយៗ តែងមានទូកមួយសម្រាប់ដំណើរកំសាន្ត បោះតង់ ឡើងភ្នំ និងស្ទួចត្រី។

១៣. ចូររៀបរាប់ពីវិស័យអប់រំ របស់ប្រទេសញូសេឡែន។ 
ចំ. វិស័យអប់រំ៖
- សិស្សទាំងអស់មានសិទ្ធិចូលរៀនក្នុងសាលាតាំងពីថ្នាក់មត្តេយ្យសិក្សា បឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សាស្ថិតនៅលើទីតាំងតែមួយ។
- នៅថ្នាក់មធ្យមសិក្សាសិស្សត្រូវរៀនមុខវិជ្ជាបន្ថែមដូចជា៖ ផ្នែកកសិកម្ម គេហវិទ្យា និងវិជ្ជាបច្ចេកទេស។
- សិស្សអាចបន្តការសិក្សានៅថ្នាក់ឧត្ដមភាគច្រើន គឺដោយសារការឧបត្ថម្ភរបស់សាសនាគ្រិស្តនិកាយអង់គ្លីកាន។
- គេប្រើរថយន្តបឺសជាមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសិស្សទៅសាលារៀន ចំពោះសិស្សជនបទដែលឧបត្ថម្ភដោយរដ្ឋាភិបាល។
- ចំណែកនិស្សិតនៅឆ្ងាយពីផ្លូវរថយន្តក្រុងត្រូវទទួលការសិក្សាតាមទំនាក់ទំនង ដូចជា វិទ្យុ
- សាលាផ្ញើសារជាមេរៀនទៅឱ្យនិស្សិត រួចនិស្សិតផ្ញើកិច្ចការផ្ទះត្រឡប់មកវិញ។

១៤. តើសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសញូសេឡែនពឹងផ្អែកលើអ្វី? 
ចំ. សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសញូសេឡែនពឹងផ្អែកលើផលិតផលកសិកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេស។

១៥. តើប្រទេសញូសេឡែននាំចេញអ្វីខ្លះ?
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនបាននាំចេញ ប័រ ប្រូម៉ា សាច់ រោមចៀម ទឹកដោះ សាច់ត្រី ក្ដារបន្ទះ ក្រដាស ស្រូវសាលី ។

១៦. តើប្រទេសញូសេឡែន សម្បូរទៅដោយអ្វីខ្លះ? 
ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិដូចជា សម្បូរដីសម្រាប់កសិកម្មជាច្រើនប្រភេទ វាលស្មៅខៀវខ្ចីសម្រាប់ចិញ្ចឹមសត្វ ព្រៃ ឈើ ជាប្រភពនាំឈើមូលចេញ។

១៧. តើអ្វីជាអាហារដ៏សម្បូរហូហៀររបស់ជនជាតិញូសេឡែន? 
ចំ. អាហាដ៏សម្បូរហូហៀររបស់ជនជាតិញូសេឡែនគឺ សាច់និងទឹកដោះ។

១៨. តើដៃគូពាណិជ្ជកម្មរបស់ញូសេឡែនមានប្រទេសណាខ្លះ? 
ចំ. ដៃគូពាណិជ្ជកម្មរបស់ញូសេឡែនមានប្រទេសអាមេរិក ជប៉ុន អូស្រ្តាលី និងអង់គ្លេស ។

១៩. តើញូសេឡែនមានធនធានក្រោមដីអ្វីខ្លះ?
ចំ.ប្រទេសញូសេឡែនមានធនធានក្រោមដីគឺធ្យូងថ្ម ដែក និងឧស្ម័នធម្មជាតិ ឯទង់ដែង មាស និងតង់ស្តែនមានតិចតួច។

២០. តើគ្រឹះនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលធ្វើឱ្យប្រទេសញូសេឡែនរីកចម្រើនមានអ្វីខ្លះ? 
ចំ. គ្រឹះនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលធ្វើឱប្រទេសញូសេឡែនរីកចម្រើនគឺ៖
- ផលិតផលកសិកម្ម
- ពាណិជ្ជកម្មជាមួយបណ្តាប្រទេសមហាអំណាច
- ជាប្រទេសសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ និងរ៉ែ
- ជាប្រទេសចិញ្ចឹម និងនាំចេញចៀមធំបំផុតលើពិភពលោក
- ប្រជាជននិយមប្រើប្រាស់ផលិតផលជាតិ។