(ជ១) មេរៀនទី១៥៖ (មេរៀនសង្ខេប) បញ្ហាសំខាន់មុនសង្គ្រាមលោកលើកទី2

ខ្លឹមសារទី១    បញ្ហាអាល្លឺម៉ង់

១. តើសន្ធិសញ្ញាវែសៃបានបញ្ចប់អ្វី?តើអាចដោះស្រាយឱ្យបានជ្រះស្រឡះនូវបញ្ហាដែលចោទឡើងក្រោយពីបរាជ័យរបស់របបហ្វាស៊ីសនិយមអាល្លឺម៉ង់ដែរឬទេ?
ចំ. សន្ធិសញ្ញាវែសៃបានបញ្ចប់សង្គ្រាមលោកលើកទី១ តែពុំអាចដោះស្រាយឱ្យបានជ្រះស្រឡះនូវបញ្ហាដែលចោទឡើងក្រោយពីបរាជ័យរបស់របបហ្វាស៊ីសនិយមអាល្លឺម៉ង់បានឡើយ។

២. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?
ចំ. ចាប់ពីក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ មកគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំមួយបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀតគឺ សង្គ្រាមលោកលើកទី២។

៣. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?
ចំ. មុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២មានបញ្ហាដូចជា៖
- បញ្ហាអាល្លឺម៉ង់
- បញ្ហានៅអឺរ៉ុបកណ្តាលនិងតំបន់បាល់កង់
- បញ្ហានៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា
- បញ្ហានៅចុងបូព៌ា។

៤. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?
ចំ. អ្វីដែលជាបញ្ហាអាល្លឺម៉ង់នៅមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២ មាន៖
- បញ្ហាអាល្លឺម៉ង់ត្រូវសងប្រាក់
- បញ្ហាលក្ខន្តិកៈថ្មីសម្រាប់អាល្លឺម៉ង់
- បញ្ហាពួកហ្វាស៊ីសអាល្លឺម៉ង់ចូលកាន់អំណាច
- បញ្ហាការបង្កើតប្លុកយោធាអាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី ជប៉ុន
- បញ្ហានយោបាយឈ្លានពានរបស់ពួកហ្វាស៊ីស។

៥. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?
ចំ. សន្ធិសញ្ញាវែសៃតម្រូវឱ្យអាល្លឺម៉ងសងប្រាក់ចំនួន១៣៨ពាន់លានម៉ាកជាមាសថ្លៃនៃការបង្កសង្គ្រាមរបស់ខ្លួនហើយតាមរយៈផែនការទាំងពីរខាងក្រោមអាល្លឺម៉ង់ទទួលបាន៖
- ផែនការដេវេស៖ បានបញ្ចុះតម្លៃមកត្រឹម១៣៨ មក ៣៨ពាន់លានម៉ាក់មាស
- ផែនការយ៉ង់ពោលគឺ៖ ចាប់ពីពេលនោះមកអាល្លឺម៉ង់ឈប់សងប្រាក់តែម្តង។

៦. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?
ចំ. អាថ៌កំបាំងដែលធ្វើឱ្យអាល្លឺម៉ង់ឈប់សងប្រាក់ដល់ប្រទេសដែលឈ្នះសង្រ្គាម គឺ៖
- សហរដ្ឋអាមេរិកបានឃុបឃិត នឹងអ៊ីត្លែ ដោយយកអ៊ីត្លែធ្វើជាឧបករណ៍សម្រាប់បម្រើនយោបាយ ថ្មីក្នុងការទប់ទល់ នឹងរបបសង្គមនិយមទើបនឹងចាប់កំណើតដំបូងនៅប្រទេសរុស្ស៊ី ។
- អ្នកដឹកនាំប្រទេសបារាំងអង់គ្លេស ក៏រួមកម្លាំងជាមួយនឹងអាមេរិកភ្លេចផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសខ្លួនដែលបានទាំងធ្វើអន្តរាគមន៍យ៉ាងចំហ ដើម្បីជួយក្រុមប្រឆាំង នឹងបដិវត្តន៍សហភាពសូវៀត ។

៧. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត ?
ចំ. ពួកប្រឆាំងសហភាពសូវៀតគឺពួកម្ចាស់ដីធំៗដែលហៅថា កូឡាក់(koulak)ដើម្បីផ្តួលរំលំរបបថ្មីនេះ។

៨. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?
ចំ. តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាឡូកាណូអាល្លឺម៉ង់ទទួលបាន៖
- ឆ្នាំ១៩២៥ ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់មានឋានៈស្មើមុខនឹងគេវិញ ។
- ប្រទេសបារាំងត្រូវដកទ័ពរបស់ខ្លួនពីតំបន់រួ (Ruhr) ជាតំបន់សំបូរធនធាននិងជាអាយុជីវិតនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។
- ប្រទេសដ៏ទៃទៀត ដកទ័ពចេញពីតំបន់កូឡូញ។
- អាល្លឺម៉ង់ត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យចូលជាសមាជិកពេញលក្ខណៈ នៃសង្គមប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩២៦ ។

៩. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?
ចំ. ពួកណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ចូលកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ ១៩៣៣ មានកម្មវិធីសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់គឺ៖
- លុបបំបាត់ចោលនូវច្បាប់ហាមឃាត់ចំពោះការផលិតសព្វាវុធដែលច្បាប់ហាមឃាត់ចំពោះការផលិតសព្វាវុធ ដែលបានសរសេរនៅក្នុងប្រពន្ធ័កិច្ចព្រមព្រៀងវែសៃ។
- រៀបចំការបែងចែកពិភពលោកសារជាថ្មី
- រៀបចំត្រៀមខ្លួនដើម្បីធ្វើការបែងចែកពិភពលោកសារជាថ្មី ។
- បង្កើតច្បាប់បរិច្ចាគកិច្ចយោធាសម្រាប់ពលរដ្ឋ អាល្លឺម៉ង់ទាំងអស់ ។

១០. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?
ចំ. នយោបាយសម្ពន្ធ័ភាពត្រីភាគីប៊ែឡាំង.រ៉ូម.តូក្យូមាន៖
- បែងចែកពិភពលោកដោយកម្លាំងបាយ ប្រើកម្លាំងយោធាឈ្លានពាន
- ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបក្សកុម្មុយនីស្តអន្តរជាតិ ។

១១.តើពួកហ្វាស៊ីសអ៊ីតាលី បានវាយលុកចូលប្រទេស អេត្យូពីនៅ ខែ ឆ្នាំណា?
ចំ. ពួកហ្វាស៊ីសអ៊ីតាលីបានវាយលុកចូលប្រទេសអេត្យូពី នៅខែតុលាឆ្នាំ១៩៣៥ ហើយបានដាក់អាណានិគមលើប្រទេសនេះនៅខែនិទាឃរដូវឆ្នាំ១៩៣៦ ។

១២. តើលោកហ្រ្វង់កូចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពក្បត់ក្នុងប្រទេសអេសស្ប៉ាញក្នុងខែ ឆ្នាំណា? តើមានការគាំទ្រពីប្រទេសណាខ្លះ? បានផ្តល់ជំនួយអ្វីខ្លះ?
ចំ. លោកហ្រ្វង់កូ ចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពក្បត់ក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញក្នុងខែកក្តដា ឆ្នាំ១៩៣៦ ដោយមានការគាំទ្រពីអាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលី។ ហើយប្រទេសនេះបានផ្តល់ជំនួយដូចជា៖
- យន្តហោះចម្បាំង
- គ្រឿងសព្វាវុធ
- កងកម្លាំងទ័ពជាច្រើនជាជំនួយ។

១៣. តើចក្រភពអង់គ្លេស និងបារាំងបានអនុម័តលើនយោបាយអ្វីក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញ?
ចំ. ចក្រភពអង់គ្លេស និងបារាំងបានអនុម័តលើនយោបាយ«នយោបាយមិនជ្រៀតជ្រែក»ក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញ។

ខ្លឹមសារទី២  បញ្ហានៅអឺរ៉ុបកណ្តាលនិងតំបន់បាល់កង់

១. តើមានបញ្ហាអ្វីកើតឡើងក្រោយចម្បាំងចក្រភព អូសទ្រីស.ហុងគ្រី?
ចំ. បញ្ហាដែលកើតឡើងក្រោយចម្បាំងចក្រភព អូសទ្រីស.ហុងគ្រីគឺ៖
- ក្រោយចម្បាំងមានរដ្ឋថ្មីៗ ជាច្រើនបានចាប់កំណើតនៅតំបន់នោះដូចជារដ្ឋ ឆេកូស្លូវ៉ាគី រដ្ឋរូម៉ានីរដ្ឋយូកូស្លាវី ជាដើម។
- អាណាចក្រអូទ្រីស.ហុងគ្រី ត្រូវបែកចេញជារដ្ឋពីរគឺ រដ្ឋអូទ្រីស និងរដ្ឋហុងគ្រី មួយទៀត ។
- ប្រទេសទាំងពីរចាញ់សង្គ្រាមពុំសុខចិត្តគោរព និងអនុវត្តន៍សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិហើយទទួចតវ៉ាសុំសើរើសន្ធិសញ្ញាខាងលើវិញព្រមទាំងគំរាមគំហែងរដ្ឋដទៃទៀតក្នុងតំបន់នោះ ។

២. នៅមុនសង្រ្គាមលោកលើកទី២ តើនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាកើតមានបញ្ហាអ្វី?
ចំ. បារាំងបានព្រមព្រៀងគ្នាធ្វើអនុសញ្ញាត្រីភាគី ជួយគាំទ្រប្រទេសដូចជា៖
- សន្ធិសញ្ញាបារាំង-ឆេកូស្លូវ៉ាគី ឆ្នាំ១៩២៥
- សន្ធិសញ្ញាបារាំង-រូម៉ានី ឆ្នាំ១៩២៦
- សន្ធិសញ្ញាបារាំង-យូហ្គោស្លាវី។

ខ្លឹមសារទី៣  ផលវិបាកនៃសង្គ្រាម

១. តើមានចលនាអ្វីកើតឡើងនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា?
ចំ. ចលនាដែលកើតឡើងនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាមាន៖
- ជាតិនិយមរបស់ប្រជាជនដែលត្រូវគេជិះជាន់ប្រឆាំង នឹងពួកអាណានិគមនិយម។
- ពួកមហាអំណាចបារាំង អង់គ្លេស បានធ្វើឱ្យស្ថានភាព នយោបាយកាន់តែតានតឹងខ្លាំងឡើងដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន ។

២. នៅមុនសង្រ្គាមលោកលើកទី២ តើនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាកើតមានបញ្ហាអ្វី?
ចំ. នៅមុនសង្រ្គាមលោកលើកទី២ នៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាកើតមានបញ្ហាដូចជា៖
- ប្រទេសតួកគីមានប្រតិកម្មចំពោះសន្ធិសញ្ញាក្រុងសែវដែលបានផ្តល់ក្រុងស្មៀននិងកុងស្តង់ទីណូប ទៅឱ្យប្រទេសក្រិច(ប្រទេសដទៃ)។
- ពួកអារ៉ាប់ប្រឆាំង នឹងអង់គ្លេសដែលបង្កើតរដ្ឋជ្វីបនៅលើទឹកដីប៉ាលេស្ទីន ។

ខ្លឹមសារទី៤  ដំណោះស្រាយក្រោយសង្គ្រាម

១. តើនៅតំបន់ចុងបូព៌ាមានប្រទេសណាខ្លះ?
ចំ. នៅតំបន់ចុងបូព៌ាមានប្រទេសដូចជា៖
- ប្រទេសចិន
- ប្រទេសជប៉ុន
- ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង
-​ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។

២. តើមានបព្ហាអ្វីខ្លះ ដែលបានកើតឡើងនៅតំបន់ចុងបូព៌ា?
ចំ. បញ្ហាដែលបានកើតឡើងនៅតំបន់ចុងបូព៌ាមាន៖
- បញ្ហាធំស្ថិតនៅលើការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាចដើម្បីបែងចែកទឹកដីចិនជាថ្មី ។
- ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ចាប់ផ្តើមបាត់បង់ទឹកដីគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួននៅប្រទេសចិន។
- ជប៉ុនបានវាយដណ្តើមយកទឹកដីចិនជាច្រើនក្នុងពេលសង្រ្គាមចក្រពត្តិនិយម ជាហេតុនាំឱ្យបារាំង និងអង់គ្លេសពុំសប្បាយចិត្ត ។

ខ្លឹមសារទី៥  ដំណោះស្រាយក្រោយសង្គ្រាម

១. តើនៅឆ្នាំ១៩៣១ មានមហាវិបត្តិអ្វីកើតឡើងនៅចុងបូព៌ា? តើជប៉ុនបានចាកចេញពីសង្គមប្រជាជាតិនៅឆ្នាំណា?
ចំ. នៅឆ្នាំ១៩៣១មហាវិបត្តិដែលកើតឡើងនៅចុងបូព៌ាពោលគឺ ប្រទេសជប៉ុនបានវាយលុកដណ្តើមយកអាណាខេត្តម៉ាន់ជូរី។ ជប៉ុនបានចាកចេញ ពីសង្គមប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ១៩៣៣។

២.​តើនៅឆ្នាំ១៩៣១អាល្លឺម៉ង់បានធ្វើអ្វី?
ចំ. នៅឆ្នាំ១៩៣១អាល្លឺម៉ង់ឈប់បង់សំណងរបស់ខ្លួនដល់មេបំណុលទំាងឡាយ ដោយសំអាងទៅលើវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។

៣. តើនៅឆ្នាំ១៩៣២អាល្លឺម៉ង់បានធ្វើអ្វី?
ចំ. នៅឆ្នាំ១៩៣២អាល្លឺម៉ង់(អ៊ីត្លែ)៖
- បានវាយលុកដណ្តើមយកតំបន់រេណានី ដែលទុកជាតំបន់គ្មានអាវុធតាមកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ។
- អ៊ីត្លែបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយជាមួយជប៉ុន ដើម្បីប្រឆាំងនឹងកុម្មុយនីស្តនិយម។

៤. តើនៅឆ្នាំ១៩៣៣អាល្លឺម៉ង់បានធ្វើអ្វី?
ចំ. នៅឆ្នាំ១៩៣៣អាល្លឺម៉ង់បានចាកចេញពីសន្និសីទរំលាយសព្វាវុធនៃសង្គមប្រជាជាតិ។

៥. នៅឆ្នាំ១៩៣៥អាល្លឺម៉ង់បានធ្វើអ្វី?
ចំ. នៅឆ្នាំ១៩៣៥ អាល្លឺម៉ង់(អ៊ីត្លែ) បានស្ថាបនាឡើងវិញនូវកាតព្វកិច្ចខាងកម្លាំងយោធា។

៦.​ចូរបង្ហាញពីវិបត្តិនៅឆេកូស្លូវ៉ាគី។
ចំ. វិបត្តិនៅឆេកូស្លូវ៉ាគី៖ សន្និសីទក្រុងមុយនិច(២៩កញ្ញា១៩៣៨) បានលក់ប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគីឱ្យអ៊ីត្លែលើខ្នងប្រជារាស្រ្ត។

៧. តើប្រទេសមហាអំណាចណាខ្លះដែលបានឃុបឃិត យកប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគី?
ចំ. ប្រទេសមហាអំណាចដែលបានឃុបឃិតយកប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគីមាន៖
- ប្រទេសបារាំង
- ប្រទេសអង់គ្លេស
- ប្រទេសអ៊ីតាលី
- ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់

៨. តើសន្ធិសញ្ញាមិនឈ្លានពានគ្នាធ្វើឡើងរវាងប្រទេសណា និងប្រទេសណា? តើមានផលប្រយោជន៍ដូចម្តេចខ្លះ?
ចំ. សន្ធិសញ្ញាមិនឈ្លានពានគ្នាធ្វើឡើងរវាងប្រទេសសូវៀត-អាល្លឺម៉ង់ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៣៩។ មានផលប្រយោជន៍ដូចជា៖ ពិនិត្យមើលកិច្ចសន្យាដើរតួអព្យាក្រិតរបស់សហភាពសូវៀត និងអាល្លឺម៉ង់ ក្នុងពេលណាដែលមានការផ្ទុះសង្រ្គាមរវាងប្រទេសណាមួយទៅ នឹងប្រទេសទីបី ។

៩. តើសង្គ្រាមលោកលើកទី២បានផ្ទុះឡើងថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំណា? មូលហេតុអ្វី?
ចំ. សង្គ្រាមលោកលើកទី២ បានផ្ទុះឡើងថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៣៩ ដោយសារអាល្លឺម៉ង់បានបញ្ជូនទ័ពរបស់ខ្លួនចូលរំលោភដែនដីប៉ូឡូញ ហើយចោទថាប៉ូឡូញឈ្លានពានប្រទេសខ្លួន ដែលនាំឱ្យបារាំង អង់គ្លេស ដែលជាប់កិច្ចសន្យាជាមួយប៉ូឡូញ ក៏បានប្រកាសសង្គ្រាមជាមួយអាល្លឺម៉ង់ហើយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ក៏បានផ្ទុះឡើងតែម្តង។