(ជ៣)មេរៀនទី៧៖ (មេរៀនសង្ខេប) តំបន់អាកាសធាតុ

       ធាតុអាកាសជាលក្ខខណ្ឌបរិយាកាសនៅទីកន្លែង និងពេលវេលាណាមួយដែលជាក់លាក់។ អាកាសធាតុតំណាងឱ្យការប្រមូលផ្តុំព្រឹត្តិការណ៍ធាតុអាកាសប្រចាំថ្ងៃ ឬតាមរដូវក្នុងអំឡុងរយៈពេលវែងមួយ។ អាកាសធាតុនៅគ្រប់តំបន់លើពិភពលោក ត្រូវបានកំណត់ដោយកត្តាសំខាន់ពីរជាមូលដ្ឋានគឺ សីតុណ្ហភាព និងកំណកអាកាស ឬទឹកភ្លៀង។

១. តំបន់អាកាសធាតុ

       គេចែកអាកាសធាតុជាច្រើនតំបន់ផ្សេងៗគ្នា អាស្រ័យលើសីតុណ្ហភាពមធ្យមនៃតំបន់នោះ។ តំបន់​អាកាសធាតុធំៗទាំងនោះគេបានចែកជាតំបន់អាកាសធាតុតូចៗជាច្រើនទៀត។ តំបន់អាកាសធាតុធំៗមានបីគឺ អាកាសធាតុតំបន់ប៉ូល តំបន់ត្រូពិច និងតំបន់ត្រជាក់បង្គួរ។ សីតុណ្ហភាពនៅតំបន់ទាំងបី​ អាស្រ័យដោយទីតាំងតំបន់ និងប្រភេទខ្យល់នៅទីនោះ។

តំបន់អាកាសធាតុត្រូពិច

       តំបន់អាកាសធាតុត្រូពិចលាតសន្ធឹងពីអេក្វាទ័រពី ០°  រហូតដល់រយៈទទឹងទី 30° ខាងជើង និង ខាងត្បូង។ មានសីតុណ្ហភាព និងសំណើមខ្ពស់ បរិមាណទឹកភ្លៀងស្ទើរពេញមួយឆ្នាំ។ តំបន់អាកាសធាតុត្រូពិចមានសីតុណ្ហភាពជាមធ្យមប្រចាំឆ្នាំខ្ពស់ជាងតំបន់នានា ហើយសីតុណ្ហភាពមធ្យមនៅខែត្រជាក់បំផុតមិនទាបជាង 18°C ឡើយ។ តំបន់ត្រូពិចខ្យល់បក់ចេញពីទ្វីបភាគខាងលិច ឆ្ពោះទៅសមុទ្រ។

       តំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរលាតសន្ធឹងពីរយៈទទឹងទី 30° រហូតដល់ទី 60° នៃអឌ្ឍគោលខាងជើង និងខាងត្បូង។ អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរចែកចេញជាពីរប្រភេទគឺ អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរសមុទ្រ និងទ្វីប។ អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរសមុទ្រស្ថិតនៅលើកោះ និងមុខឆ្នេរខាងលិចនៃទ្វីបសីតុណ្ហភាពប្រចាំឆ្នាំខ្ពស់ រដូវត្រជាក់ខ្លាំងមិនសូវមានទេ។ សម្ពាធប្រែប្រួលឆាប់រហ័សបណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលធាតុអាកាស សំណើមមានជានិច្ច ព្រោះខ្យល់តែងតែសើមខ្លាំងដល់ចំណុចឆ្អែត។ អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរទ្វីប ចន្លោះកម្តៅប្រចាំឆ្នាំមានកម្រិតខ្ពស់ ភ្លៀងពុំសូវធ្លាក់ច្រើន ហើយច្រើនបំផុតនៅរដូវក្តៅ។ នៅរដូវទឹកកកភូមិភាគនេះជាមណ្ឌលសម្ពាធខ្លាំង។ វាលខ្សាច់នៅតំបន់ត្រជាក់បង្គួរ ស្ថិតនៅលើទ្វីបដែលឆ្ងាយពីសមុទ្រ ពេលថ្ងៃសំណើមតិចគួបផ្សំនឹងផ្ទៃមេឃគ្មានពពកធ្វើឱ្យបរិមាណកម្តៅចាំងមកលើផ្ទៃដីខ្លាំងសីតុណ្ហភាពអាចមានពី 20°C នៅម៉ោង 2ថ្ងៃ ទៅ 0°C នៅម៉ោង 2 យប់។

តំបន់អាកាសធាតុប៉ូល

       តំបន់អាកាសធាតុប៉ូលលាតសន្ធឹងចាប់ពីរយៈទទឹងទី 60° នៃអឌ្ឍគោលទាំងពីរឡើងទៅសីតុណ្ហភាពប្រចាំឆ្នាំគឺក្រោម 0°C ជានិច្ច ទោះបីជានៅខែក្តៅបំផុត ក៏សីតុណ្ហភាពមធ្យមមិនលើសពី 10°C ដែរ។ តំបន់នេះមានភ្លៀងធ្លាក់តិចតួចណាស់។ រដូវទឹកកកជារាត្រីប៉ូល (យប់ 6 ខែ)។